مولانا بر پشت مثنوي نوشته  كه : مثنوي را جهت آن  نگفته ام كه حمائل كنند وتكراركنند بلكه تا زير پا نهند و بالاي آسمان روند كه مثنوي نردبان معراج حقايق است نه آنكه نردبان را بگردن گيري و شهر به شهرگردي ، چه هرگز بر بام مقصود نروي و بمراد دل نرسي.

      مثنوی حاصل پربارترین دوران عمرمولاناست، وبیش ازپنجاه سال داشت که نظم مثنوی را آغاز کرد. اهمیت مثنوی ازآن رو نیست که یکی از آثار قدیم ادبیات ایران است، بلکه  از این جهت است که برای بشرسرگشته  امروز پیام رهایی  و وارستگی دارد. مثنوی شامل عرفان نظری و عرفان عملی به  طور کاملا جامع می باشد  و عرفان مولانا  صرفا عرفان  تفسیر نیست، بلکه عرفان تغییر است.

      این کتاب را به خواهش حسام الدین چلبی نوشته است و دارای شش دفتراست و بیست و شش هزارو ششصد و شست بیت.

    به نام دیوان شمس معروف است و پنجاه هزار بیت دارد . اکثر این غزلیات با شور و بی قراری وعشق و ارادت او نسبت به شمس آمیخته است.

7